Tư vấn pháp lý về tố giác tội phạm và thẩm quyền giải quyết của cơ quan điều tra

Tố giác tội phạm là một trong những quyền quan trọng của cá nhân, tổ chức nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Việc tiếp nhận, giải quyết tố giác tội phạm và xác định đúng thẩm quyền của cơ quan điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xử lý vụ việc và quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan.

Khái niệm tố giác tội phạm

Theo khoản 1 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tố giác tội phạm là:

"Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền".

Ai có trách nhiệm tiếp nhận tố giác về tội phạm và chuyển ngay tố giác kèm theo tài liệu cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền?

Căn cứ Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2021 quy định như sau:

Thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

"Công an phường, thị trấn, Đồn Công an có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền."

Đối chiếu quy định trên, như vậy, Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền

Kể từ ngày tiếp nhận tố giác thì cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận phải thông báo kết quả tiếp nhận đến cơ quan nào?

Căn cứ Điều 14 Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC quy định như sau:

Thông báo kết quả tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

"1. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận phải thông báo bằng văn bản về kết quả tiếp nhận cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố biết.

2. Khi kết thúc việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải gửi kết quả giải quyết cho Viện kiểm sát đã thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo quy định tại các điều 148, 154, 158 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015."

Theo đó, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận tố giác về tội phạm cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận phải thông báo bằng văn bản về kết quả tiếp nhận cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác về tội phạm biết.

Khi giải quyết tố giác về tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền có quyền tiến hành các hoạt động gì?

Theo quy định khoản 3 Điều 147 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định như sau:

Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

"1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.

Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh quy định tại khoản này, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh.

3. Khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, cơ quan có thẩm quyền có quyền tiến hành các hoạt động:

a) Thu thập thông tin, tài liệu, đồ vật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin;

b) Khám nghiệm hiện trường;

c) Khám nghiệm tử thi;

d) Trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản.

4. Trình tự, thủ tục, thời hạn Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố được thực hiện theo quy định tại Điều này."

Như vậy, khi giải quyết tố giác về tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền có quyền tiến hành các hoạt động như sau:

- Thu thập thông tin, tài liệu, đồ vật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin;

- Khám nghiệm hiện trường;

- Khám nghiệm tử thi;

- Trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản.

Kết quả giải quyết tố giác tội phạm

Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định (Căn cứ khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015):

- Quyết định khởi tố vụ án hình sự
Khi có đủ căn cứ xác định có dấu hiệu tội phạm, cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố để tiến hành điều tra theo quy định.

- Quyết định không khởi tố vụ án hình sự
Trường hợp xác định hành vi không có dấu hiệu tội phạm hoặc không đủ căn cứ để khởi tố, cơ quan điều tra sẽ ra quyết định không khởi tố và nêu rõ lý do.

- Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm
Áp dụng khi chưa xác định được người thực hiện hành vi hoặc chưa đủ điều kiện để tiếp tục xác minh, theo quy định của pháp luật.

Trên đây là một số nội dung tư vấn pháp lý về tố giác tội phạm và thẩm quyền giải quyết của cơ quan điều tra. Quý khách hàng có nhu cầu được tư vấn nhanh chóng, trực tiếp với luật sư về các vấn đề pháp lý trong vụ án hình sự hoặc các lĩnh vực pháp luật khác có thể liên hệ qua số điện thoại hoặc video call. Luật sư sẽ giải đáp, định hướng phương án xử lý phù hợp, giúp khách hàng nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình cũng như cách thức làm việc với cơ quan có thẩm quyền.

Hình thức tư vấn:

• Tư vấn qua số điện thoại: 0879.766.697
• Tư vấn qua video call (Zalo/Meet…)

Chi phí tư vấn:

• Trong giờ hành chính (8h30 – 17h30, từ thứ 2 đến thứ 7): 100.000 đồng/30 phút
• Ngoài giờ hành chính: 500.000 đồng/giờ